معاصرين نواب

 

سيد حسين فاطمی

سيد حسين فاطمی در سال 1296 هش در شهر نائين چشم به جهان گشود.  سيد حسين پس ازاتمام دوران دبستان به اصفهان رفت و ديپلم خود را در کاج انگليسی اصفهان گرفت وی در همين دوران باکمک برادرش ( نصرالله سيف پور) به دنيای مصبوعات راه يافت . فاطمی در سال 1316 به تهران رفت و مسئوليت مديريت و سردبيری  روزنامه ستاره را بر عهده گرفت مدتی بعد به اصرار برادر به اصفهان باز گشت و به دليل نشر و امضای اعلاميه منتشر شده بر عليه حکومت به زندان افتاد فاطمی پس از شهريور 1320 به تهران تبعيد شد و روزنامه باختر را تاسيس کرد او از سال 1323 تا اواسط سال 1327 در پاريس به تحصيل پرداخت و با مدرک دکترا ی رشته حقوق سياسی, ديپلم روزنامه نگاری و ديپلم مدرسه" هوت اتود اننژناسيونال" به کشورش باز گشت .  سيد حسين فعاليتهايش ر ا با تحصن بر عليه دوره پانزدهم مجلس ادامه داد و در منزل دکتر مصدق تشکيل  جبهه ملی را اعلام کرد و خود سرپرستی کميسيون تبليغات جبهه ملی را عهده دار گشت . سپس به عنوان نماينده جبهه ملی به مجلس شانزدهم راه يافت و برای ملی شدن صنعت نفت تلاشهای بسياری کرد پس از به قدرت رسيدن مصدق در سمت معاون پارلمانی و  سياسی نخست وزير فعاليتش را ادامه داد اما در سال 1330  توسط محمد مهدی عبد خدايی به دستور عبدالحسين واحدی يکی از اعضای فائيان اسلام مضروب گشت وی بعد از بهبودی به مجلس دوره هفدهم راه يافت سر انجام با روی کار آمدن دولت زاهدی و سقوط دولت مصدق در ساعت چهار و هفت دقيقه بامداد روز چهارشنبه نوزدهم آبان ماه سال 1333 به دستور دادگاه رژيم پهلوی اعدام شد.

تحليل اعدام انقلابی دکتر فاطمي

دكتر فاطمي معاون سياسي دكترمصدق بود كه خط‌دهنده وي نيز محسوب مي‌شد. او در جريان اعدام انقلابي رزم‌آرا با فدائيان اسلام همفكر و هم‌نظر بوده است. پس از به قدرت‌رسيدن دولت مصدق، ميان جمعيت فدائيان اسلام و جبهه ملي اختلاف رفتار و خط مشي فكري و سياسي اين دو گروه از يكديگر جدا شد. نواب صفوي اصرار بر اجراي احكام شريعت داشت، دكتر فاطمي نيز شديدترين حمله‌ها را در روزنامه باختر امروز به فدائيان اسلام مي‌نمود. رهبر فدائيان اسلام پس از ملي شدن صنعت نفت به دستور مصدق به زندان افتاد، و تلاش‌هاي فراوان اعضاي اين جمعيت براي آزادي رهبر عزيزشان سودي نبخشيد. سرانجام سيد عبدالحسين واحدي در شهريور 1330 طي جلسه‌اي در جمع اعضاي فدائيان اسلام با انتقاد از اعضاي دولت دكتر مصدق ضمن حمله شديد به دكتر فاطمي وي را عامل دستگيري دو نفر از اعضاي جمعيت معرفي كرد و از اعضا خواست تا براي احقاق حقوق سياسي خود به عنوان اعتراض به دادگستري مراجعه كنند و خود نيز طي مصاحبه‌اي به دولت مصدق علناً هشدار داد كه در صورت پايان ندادن به تهاجماتش عليه فدائيان اسلام به عنوان مهاجم به اسلام توسط فدائيان دين مورد حمله قرار خواهند گرفت. وي همچنين اعتقاد داشت كه دكتر فاطمي واسطه اصلي توافق شاه و مصدق است و از سرهنگ نظري‌ تقاضا كرده كه كار نواب صفوي را در زندان تمام كند تا با توجيه قتل نواب صفوي در يك درگيري داخل زندان، قضيه را خاتمه دهد.

كه اين دسيسه با هوشياري اعضاي فدائيان اسلام و حفاظت از جان نواب صفوي خنثي گشت. (1) واحدي بارديگر در تاريخ 10/10/1330 در جمع طلاب مدرسه مروي اعلام كرد كه آيت‌الله كاشاني قصد دارد در مورد آزادي نواب صفوي و فدائيان اسلام ملاقاتي را انجام دهد و چنانچه به نتيجه‌اي نرسد به اقدامات شديدي عليه دولت دست خواهد زد.(2)

نواب صفوي چندين بار به مسئولين گوشزد كرد كه اين بي توجهي‌ها به ضرر دولت تمام خواهد شد زيرا ممكن است فدائيان اسلام در خارج از زندان و شهرستان‌ها دست به اقداماتي بزنند كه جلوگيري از آن امكان‌پذير نباشد.(3) به ويژه آنكه براي رهبر دربند يك تشكيلات سياسي مسلحانه بازداشتن اعضاء از انجام عمليات مسلحانه كاري است بس دشوار.

عبدالحسين واحدي در شرايطي كه هيچ‌گونه ملاقاتي با نواب صفوي نداشت، بنا به دليل مذكور و عدم دسترسي به برخي از مقامات مملكتي و امنيتي طرح اعدام انقلابي دكتر فاطمي را تنظيم نمود و انجام اين عمل را به محمد مهدي عبدخدايي واگذار كرد. اما بنا به اذعان نواب صفوي، چنانچه دولت ملاقات وي را با فدائيان اسلام خارج از زندان قطع نمي‌‌كرد، و وي با آنان تماس داشت نمي‌گذاشت اعدام انقلابي فاطمي اتفاق بيفتد.(3) شهيد عراقي در خاطرات خود بيان داشته كه نواب صفوي پس از مضروب شدن فاطمي به سيد عبدالحسين واحدي گفت :‌شما اشتباه كرديد، نبايستي اين كار را مي‌كرديد اينها اگر (كشته شوند) امامزاده مي شوند.

يك سال پس از مضروب شدن فاطمي به علت تعديل شخصيت او بر روابط فدائيان اسلام با فاطمي بهبود يافت، حتي عبدالحسين واحدي با وي ملاقات نمود و در پاسخ سؤال دكتر فاطمي مبني بر علت تيراندازي و سوءقصد به وي گفت :متأسفانه شما به قول و قرارتان عمل نكرديد و احكام اسلام را اجرا ننموديد و به جاي آن برادران ما را زنداني و مورد آزار و اذيت قرار داديد، همچنين شما پاي آمريكا را به ايران باز كرديد


منبع : كتاب جمعيت فدائيان اسلام

آرشيو مركز اسناد انقلاب اسلامي كد بازيابي 57/2808 سندهاي شماره 116-90-89     

آرشيو مركز اسناد انقلاب اسلامي كد بازيابي 15/2808 سند شماره 8 و كد 6/2808 سند شماره 180        

آرشيو مركز اسناد انقلاب اسلامي كد بازيابي 6/2808 سند شماره 86 - 85